سودای بریکس در میانه تضعیف دلار و جنگ تعرفه‌ای ترامپ

به گزارش پايگاه خبری بهار اهواز،  هشت ماه زمان مناسبی بود که اعضای گروه بریکس، جهان بینی خود را درباره آینده اقتصاد جهانی ترسیم کنند؛ در حقیقت از آبان ۱۴۰۳ که سران کشورهای عضو در کازان روسیه گرد هم آمدند و در بیانیه پایانی بر بازنگری در زیرساخت های مالی بین المللی تاکید کردند تا حکمرانی اقتصاد جهانی جامع تر و عادلانه تر باشد، تا به امروز که اجلاس سران در ریودوژانیرو برپا شده است و به دنبال تغییرات در صندوق بین المللی پول هستند، جهان با تحولات عدیده سیاسی و اقتصادی روبرو شده که ایجاد اتحادها و رویکردهای جدید در اقتصاد جهانی را اجتناب ناپذیر کرده است.

کشورهای عضو بریکس اکنون بیش از نیمی از جمعیت جهان و حدود ۴۰ درصد از تولید اقتصاد جهانی را در اختیار دارند و می خواهند این واقعیت در ساختار نهادهای بین المللی منعکس شود؛ موضوعی که رئیس جمهور برزیل نیز در افتتاحیه اجلاس اخیر بر آن تاکید داشت.

لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا رئیس‌جمهور برزیل، روز یکشنبه (15 تیر)‌ در سخنرانی خود در نشست تجاری بریکس هشدار داد که کشورهای نوظهور باید در اصلاح نهادهای کلیدی جهانی مانند شورای امنیت سازمان ملل متحد و صندوق بین‌المللی پول، نقش پیش‌برنده‌ای ایفا کنند.

به باور وی این نهادها دیگر نماینده واقعی نظم نوین جهانی نیستند و باید جای بیشتری برای مشارکت کشورهای جنوب جهانی قائل شوند.

تهدیدهای تجاری ترامپ و سراشیبی دلار

واقعیت این است که نه تنها کشورهای عضو بریکس بلکه اقتصاد جهانی ماههاست که تحت تاثیر سیاست های اقتصادی و تعرفه ای ترامپ قرار دارند؛ ترامپ بی توجه به تحولاتی که در ربع قرن اخیر در ساختار اقتصادی جهان و ظهور قدرت های جدید جهانی رخ داده، سودای بازگرداندن قدرت اقتصادی به آمریکا را در سر دارد و آن را دستمایه شعار انتخاباتی خود نیز قرار داده بود و به همین دلیل نیز با به راه انداختن جنگ تعرفه ای علیه کشورهایی که با آمریکا مراودات تجاری عمده دارند، به دنبال تقویت اقتصاد کشورش است در حالی که به هم زدن ساختارهای اقتصادی که در طول دهه ها ایجاد شده، تبعات اقتصادی بیشتری از جمله تضعیف دلار را به دنبال داشته است.

در جهان بینی ترامپ، هر قدرت اقتصادی که بخواهد دوشادوش ایالات متحده قرار گیرد، باید سرکوب باشد و به همین دلیل است که نه تنها چین آماج شدیدترین تعرفه های تجاری او قرار گرفته بود، بلکه باید با گروه بریکس به عنوان یک تشکل برآمده از قدرت های اقتصادی نوظهور جهانی که قصد دارند مراودات مالی و تجاری ویژه خود را داشته باشند نیز مقابله شود.

نخستین تهدیدی که ترامپ متوجه بریکس و اعضای آن کرد، به بهمن سال گذشته باز می گردد؛ در آن زمان بحث ایجاد ارز جدید بین اعضای بریکس و کنار گذاشتن دلار از مبادلات بین این اعضا اوج گرفته بود و این امر می توانست به تضعیف بیشتر دلار آمریکا به عنوان مهمترین ارز جهانروا در هشتاد سال گذشته منجر شود.

آن زمان ترامپ که هنوز سیاست های تعرفه ای خود را در قبال اقتصاد جهانی علنی نکرده بود، در تنها نوشتاری که در شبکه اجتماعی خود منتشر کرد، چنین نوشت: «ما از این کشورهای به ظاهر متخاصم می‌خواهیم که نه یک ارز جدید بریکس ایجاد کنند و نه از ارز دیگری برای جایگزینی دلار قدرتمند آمریکا حمایت کنند. در غیر این صورت با تعرفه‌های ۱۰۰ درصدی مواجه خواهند شد». او معتقد بود که هیچ شانسی وجود ندارد که بریکس جایگزین دیگری برای دلار آمریکا در تجارت بین‌المللی پیدا کند و هر کشوری که تلاش کند باید با آمریکا خداحافظی کند.

اگرچه از زمان انتشار این متن در فضای مجازی تا زمان سخنرانی موسوم به «روز آزادی» فقط حدود دو ماه نیاز بود تا وی نشان دهد که در هر صورت سیاست های تعرفه ای خود را برای ورود کالاها از دیگر کشورها به خاک آمریکا اجرایی می کند، اما آمار نشان می دهد از سال جاری میلادی تاکنون و به دنبال همین سیاست های تجاری، دلار آمریکا به متزلزل ترین دوران خود سقوط کرده است.

بر اساس آخرین گزارش ها دلار آمریکا برای نخستین بار از سال ۱۹۷۳ میلادی تاکنون، بدترین عملکرد خود را در ۶ ماه نخست سال جاری میلادی بر جا گذاشته و سیاست‌های اقتصادی رئیس جمهوری آمریکا، سرمایه‌گذاران سراسر جهان را بر آن داشته تا دارایی‌های دلاری خود را به سرعت بفروشند؛ اتفاقی که جایگاه دلار را به شدت به خطر انداخته است.

با این وجود، ترامپ باز هم دست از تهدید بر نداشت و همزمان با هفدهمین اجلاس سران بریکس باز هم اعلام کرد که آمریکا ۱۰ درصد تعرفه اضافی بر هر کشوری که خود را با «سیاست‌های ضد آمریکایی» گروه کشورهای در حال توسعه بریکس، همسو کند، اعمال خواهد کرد.

آینده مبهم روابط اقتصادی آمریکا و اعضای بریکس

در این میان نگاهی به روابط اقتصادی کشورهای عضو بریکس با آمریکا در ماههای گذشته نیز نشان می دهد که شرایط با وجود تلاش های صورت گرفته مطلوب نیست؛ برای نمونه جنگ تجاری آمریکا و چین با وجود توقف ۹۰ روزه آن هنوز پرچالش است و مشخص نیست پس از این مدت پکن و واشنگتن چه سیاستی را در پیش می گیرند و از آنجا که این دو کشور بزرگترین قدرت های اقتصاد جهانی هستند، هر نوع چالش بین این دو اساس تجارت جهانی را تحت تاثیر قرار می دهد.

هند دیگر اقتصاد نوظهور جهانی است که در نبرد با جنگ تعرفه ای آمریکا قرار دارد و حتی به تازگی در سازمان تجارت جهانی، علیه آمریکا پیشنهاد وضع تعرفه تلافی‌جویانه را مطرح کرده است، زیرا به باور دولتمردان هندی، تعرفه ۲۵ درصدی واشنگتن بر خودروها و برخی قطعات خودرو، ۲.۸۹ میلیارد دلار از صادرات هند را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

هند در تلاش است تا قبل از ضرب‌الاجل ۹ ژوئیه (۱۸ تیر) که توسط دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا تعیین شده است، به یک توافق تجاری با واشنگتن دست یابد. ترامپ تهدید کرده است که پس از این مهلت، ۲۶ درصد تعرفه بر تمام کالاهای وارداتی هند، اعمال خواهد کرد.

آمریکا برای آفریقای جنوبی نیز تعرفه ۳۱ درصدی وضع کرده است؛ آن هم کشوری که در ۲۵ سال گذشته با بهره بگیری از قانون ««قانون رشد و فرصت آفریقا»» که در ماه سپتامبر منقضی می شود، بیشترین بهره را برای صادرات به آمریکا برده بود به طوری که آمریکا پس از چین بزرگترین شریک تجاری آن بود.

در سوی دیگر برزیل و روسیه قرار دارند؛ این کشور از تیغ تعرفه ترامپ تاحدودی در امان مانده اند و فقط مشمول تعرفه ۱۰ درصدی که شامل همه کالاهای پایه وارداتی به آمریکا شده اند زیرا به نظر می رسد که روابط تجاری این دو با ایالات متحده چندان وسیع نیست که نیاز به تعرفه گذاری شدید باشد. البته باید این را در نظر داشت که ایران و روسیه به عنوان دو عضو بریکس تحت شدیدترین تحریم های ظالمانه آمریکا قرار دارند؛ هرچند دیگر اعضای بریکس شامل مصر، اتیوپی، اندونزی، عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز از شمشیر تعرفه ای حداقل ۱۰ درصدی ترامپ در امان نمانده اند.

این نکته را باید توجه داشت که ضرب الاجل دولت ترامپ برای اعمال تعرفه های جدید تجاری دو روز دیگر پایان می یابد و تعرفه ها از ابتدای ماه اوت (10 مرداد) اجرایی خواهد شد که میزان تعرفه‌ها از حدود ۶۰ یا ۷۰ درصد تا ۱۰ و ۲۰ درصد متفاوت خواهند بود.

با این وجود، ترامپ باز هم دست از تهدید بر نداشت و همزمان با هفدهمین اجلاس سران بریکس باز هم اعلام کرد که آمریکا ۱۰ درصد تعرفه اضافی بر هر کشوری که خود را با «سیاست‌های ضد آمریکایی» گروه کشورهای در حال توسعه بریکس، همسو کند، اعمال خواهد کرد.

آینده مبهم روابط اقتصادی آمریکا و اعضای بریکس

در این میان نگاهی به روابط اقتصادی کشورهای عضو بریکس با آمریکا در ماههای گذشته نیز نشان می دهد که شرایط با وجود تلاش های صورت گرفته مطلوب نیست؛ برای نمونه جنگ تجاری آمریکا و چین با وجود توقف ۹۰ روزه آن هنوز پرچالش است و مشخص نیست پس از این مدت پکن و واشنگتن چه سیاستی را در پیش می گیرند و از آنجا که این دو کشور بزرگترین قدرت های اقتصاد جهانی هستند، هر نوع چالش بین این دو اساس تجارت جهانی را تحت تاثیر قرار می دهد.

هند دیگر اقتصاد نوظهور جهانی است که در نبرد با جنگ تعرفه ای آمریکا قرار دارد و حتی به تازگی در سازمان تجارت جهانی، علیه آمریکا پیشنهاد وضع تعرفه تلافی‌جویانه را مطرح کرده است، زیرا به باور دولتمردان هندی، تعرفه ۲۵ درصدی واشنگتن بر خودروها و برخی قطعات خودرو، ۲.۸۹ میلیارد دلار از صادرات هند را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

هند در تلاش است تا قبل از ضرب‌الاجل ۹ ژوئیه (۱۸ تیر) که توسط دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا تعیین شده است، به یک توافق تجاری با واشنگتن دست یابد. ترامپ تهدید کرده است که پس از این مهلت، ۲۶ درصد تعرفه بر تمام کالاهای وارداتی هند، اعمال خواهد کرد.

آمریکا برای آفریقای جنوبی نیز تعرفه ۳۱ درصدی وضع کرده است؛ آن هم کشوری که در ۲۵ سال گذشته با بهره بگیری از قانون ««قانون رشد و فرصت آفریقا»» که در ماه سپتامبر منقضی می شود، بیشترین بهره را برای صادرات به آمریکا برده بود به طوری که آمریکا پس از چین بزرگترین شریک تجاری آن بود.

در سوی دیگر برزیل و روسیه قرار دارند؛ این کشور از تیغ تعرفه ترامپ تاحدودی در امان مانده اند و فقط مشمول تعرفه ۱۰ درصدی که شامل همه کالاهای پایه وارداتی به آمریکا شده اند زیرا به نظر می رسد که روابط تجاری این دو با ایالات متحده چندان وسیع نیست که نیاز به تعرفه گذاری شدید باشد. البته باید این را در نظر داشت که ایران و روسیه به عنوان دو عضو بریکس تحت شدیدترین تحریم های ظالمانه آمریکا قرار دارند؛ هرچند دیگر اعضای بریکس شامل مصر، اتیوپی، اندونزی، عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز از شمشیر تعرفه ای حداقل ۱۰ درصدی ترامپ در امان نمانده اند.

این نکته را باید توجه داشت که ضرب الاجل دولت ترامپ برای اعمال تعرفه های جدید تجاری دو روز دیگر پایان می یابد و تعرفه ها از ابتدای ماه اوت (10 مرداد) اجرایی خواهد شد که میزان تعرفه‌ها از حدود ۶۰ یا ۷۰ درصد تا ۱۰ و ۲۰ درصد متفاوت خواهند بود.