ضرورت بازنگری برنامه درسی نسل Z

نسل Z یا «زومرها»، نسلی است که از کودکی با اینترنت و گوشی‌های هوشمند بزرگ شده و زندگی آنلاین و آفلاین برایشان جدایی‌ناپذیر است. این نسل با سرعت یادگیری بالا، خلاقیت و تمایل به استقلال، نه تنها مصرف‌کننده فناوری بلکه خالق محتوا و نوآور اجتماعی و اقتصادی نیز هست. حساسیت آن‌ها به عدالت اجتماعی، محیط زیست و حقوق بشر باعث شده در شبکه‌های اجتماعی به نیروی محرک بدل شوند و سبک تازه‌ای از ارتباط و فرهنگ را رقم بزنند.

در ایران، زومرها حدود یک‌چهارم جمعیت را تشکیل می‌دهند و با وجود فشارهای اقتصادی، نرخ بالای بیکاری و بحران‌های اجتماعی، همچنان با تاب‌آوری و همبستگی دیجیتال مسیر آینده را می‌سازند. آن‌ها به دنبال کارآفرینی، رضایت در کار و تعادل میان زندگی شخصی و حرفه‌ای هستند و از محیط‌های غیرانعطاف‌پذیر فاصله می‌گیرند. شناخت دقیق این نسل برای مدیران، والدین و سیاست‌گذاران ضروری است چرا که آینده اقتصاد دیجیتال، فرهنگ اجتماعی و حتی ساختار سیاسی کشور تا حد زیادی در دستان همین نسل خواهد بود.

براین اساس پژوهش ایرنا در پرونده‌ای با عنوان «نسل Z، چالش‌ها و تحولات آینده ایران» به بررسی و تحلیل ویژگی‌های این نسل و راهکارهای تعامل با آن‌ها پرداخته است و در قالب مصاحبه، گزارش پژوهشی و داده‌های میدانی مسائل مرتبط به سبک زندگی، رسانه‌ها و اطلاعات، دغدغه‌ها و بحران‌های زیستی، مشارکت اجتماعی و سیاسی، شغل و آینده، روابط انسانی و عاطفی و فرهنگ مصرف و اقتصاد دیجیتال این نسل را واکاوی می‌کند. در این راستا نخستین گزارش این پرونده با عنوان «زومرها تپشی تازه در قلب جامعه ایرانی» در مورد ویژگی‌ها، دغدغه و چگونگی ارتباط نسل z با رسانه، ارتباطات و خانواده مورد بررسی قرار گرفت.

شماره دوم این پرونده خلاصه‌ای از مقاله‌ «واکاوی برنامه درسی متناسب با ویژگی‌های نسل z» است که به دلیل خلأهای پژوهشی در حوزه تغییرات نسلی به قلم «زهرا پروازی مقدم»، «کوروش فتحی واجارگاه»، «کامبیز پوشنه» و «علی‌اکبر خسروی بابادی» در نشریه «نظریه و عمل در برنامه درسی» (سال یازدهم، شماره ۲۱، بهار و تابستان ۱۴۰۲) منتشر شده است. این پژوهش با هدف پاسخ به پرسش‌هایی درباره ویژگی‌ها و نیازهای نسل Z و اصول، مؤلفه‌ها و مفروضات برنامه درسی متناسب با این نسل در نظام آموزشی ایران انجام شده و بر اهمیت بازنگری جدی در طراحی برنامه‌های درسی تأکید دارد.

این مطالعه با رویکرد کیفی از نظر هدف کاربردی و ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻈﺮیه «ﺳﯿﻮﻓﺎﻧﮓوﺷاتﻮن» دارای تحلیل محتوای استقرایی بوده است. این پژوهش با مصاحبه نیمه ساختار یافته و نمونه‌گیری هدفمند و مشارکت ۲۳ نفر از خبرگان علمی، اجرایی و ۲۰ نفر از دانش آموزان دوره متوسطه با گروه‌های کانونی انجام شد. پس از ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﻫﺎی ﻧﯿﻤﻪ‌ ﺳﺎﺧﺘﺎر یافته ضمن ﻣﺮاﺣﻞ ﮐﺪﮔﺬاری، تحلیل داده‌ها انجام شد. برای تامین اعتبار یافته‌ها از روش مذاکره با ﻫﻤﮑﺎران و نظر ممیز بیرونی و ﺑﺮای پایایی از روش ﻟﯿﻨﮑﻠﻦ و ﮔﻮﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده شده است. یافته‌ها علاوه برتأکید بر اهمیت شناخت نسلی و ویژگی‌ها، ترجیحات و نیازهای نسل z را نشان می دهد که برنامه درسی متناسب با ویژگی‌های این نسل ناظر بر۲۰۰ شاخص و ۳۰مؤلفه و ۱۰ اصل است که این اصول عبارتند از منطق، اهداف، محتوی، راهبردهای یادگیری، ویژگی‌های معلمان نسل z، موقعیت های یادگیری، سنجش و ارزشیابی، عوامل زمینه‌ای، پدیده‌های نوظهور، چرخش‌های نوگرا که منتج به استخراج چارچوب مفهومی برنامه درسی متناسب با ویژگی های نسل z شد.

روش پژوهش

این پژوهش بر اساس رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای استقرایی (متعارف) بر مبنای نظریه سیوفانگ و شنون (۲۰۰۵) همچنین با هدف واکاوی برنامه درسی متناسب با ویژگی‌های نسل Z در دوره متوسطه تهران مورد بررسی قرار گرفت. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای استقرایی به شناسایی ویژگی‌ها و نیازها همچنین ترجیحات نسل z و برنامه درسی متناسب با این گروه نسلی پرداخته است. استفاده از رویکرد استقرایی که تحلیل محتوای متعارف هم نامیده می‌شود بیشتر زمانی ضرورت می‌یابد که اطلاعات کافی درباره پدیده‌ای وجود نداشته باشد به این صورت که با استفاده از رویکردی تحلیل استقرایی، اطلاعات تحقیق بر مبنای مصاحبه و طرح سؤالات نیمه‌ساختار یافته تنظیم شده تا بتواند با دیدگاه مشارکت‌کنندگان تحقیق یعنی مصاحبه با خبرگان علمی و خبرگان اجرایی و یادگیرندگان نسل z به بیان دیدگاه‌ها در این خصوص بپردازد و تا حدودی حوزه‌های جدیدی را در رابطه با موضوع تحقیق روشن کند. در این راستا، برای گردآوری اطلاعات با استفاده از ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته با نمونه‌گیری هدفمند با ۲۳ نفر از خبرگان علمی و اجرایی و ۲۰ نفر از دانش‌آموزان در گروه کانونی مصاحبه شد به نحوی که مشارکت اثربخش و قابل اعتمادی را برای پژوهش ایجاد کند.

در این مشارکت با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند از تجربــه مشــترک شرکت کنندگان (متخصصان برنامه درسی، مدیران مدارس، معلمان، والدین و دانش‌آموزان 2 دوره تحصیلی ) استفاده شد. انتخاب مشارکت‌کننـدگان با تعیین 2 ملاک اساسی صورت گرفت؛ تخصص علمی و تجربه عملی. بر این مبنا، مشارکت‌کنندگان در سه گروه خبرگان علمی، خبرگان اجرایی، یادگیرندگان نسل z تعریف شدند. اطلاعات لازم طی دوره زمانی زمستان ۱۳۹۹ و بهار ۱۴۰۰ جمع آوری شد.

در مصاحبه و گروه‌های دانش‌آموزی در ۲ دوره تحصیلی تلاش شد که شرایط حضوری بیشتر مهیا شود تا نظرهای واقع‌گرایانه‌ای دریافت شود. مصاحبه‌های جمع‌آوری شده بر جایگاه علمی و تجربی مشارکت‌کنندگان و ارتباط نزدیک آنان با گروه نسل Z مبتنی بوده است که علاوه بر مشارکت فعال دانش‌آموزان نسل Z ، هر یک از این اشخاص دارای نظرهای سنجیده و ارزشمند بودند.

یافته‌های پژوهش مرتبط با ویژگی‌ها و نیازهای نسل z

– ضرورت و اهمیت برنامه درسی کاربردی و مهارت محور

– ضرورت و اهمیت برنامه درسی اجتماعی و فرهنگی

– توجه به پدیده‌های نوظهور در حوزه یادگیری و آموزش

– توجه به نقش تاثیرگذار هنر در یادگیری

– توجه به برنامه درسی هدفمند، کاربردی و اثربخش

– توجه به سبک‌های یادگیری متنوع و ترکیبی

– توجه به تنوع و قابلیت‌های متنوع یادگیری

– توجه به ارتقاء توانمندی‌های فردی؛ تاب‌آوری، همدلی و همراهی آموزش مهارت‌های زندگی

– توجه به ارتقاء توانمندی‌های اجتماعی، مهارتهای تیمی، گروهی و گفتمان‌سازی

یافته های پژوهش مرتبط برنامه درسی متناسب با ویژگی‌ها و نیازهای نسل z

– اهداف یادگیری برنامه درسی متناسب با ویژگی‌های نسل z در نظام آموزشی ایران مبتنی بر سودمندی و اثربخشی، رشد و توسعه توانمندی های فردی و اجتماعی ، تربیت هویتی ( لذت بخش و ماندگار)، رخداد آگاهانه و پدیدارشناسانه ( توجه به تجربه‌های زیست شده )، ویژگی تمرکززدایی ( انعطاف پذیری ) و واقعگرایی منطبق باشد.

– محتوای برنامه درسی باید منطبق بر نیازها و علائق یادگیرنده و پاسخگوی نیازهای اجتماعی، کاربردی و انعطافپذیر باشد.

محتوای برنامه درسی باید منطبق بر نیازها و علائق یادگیرنده و پاسخگوی نیازهای اجتماعی، کاربردی و انعطافپذیر باشد– در راهبردهای مهم یادگیری، ضرورت، اهمیت و نیاز شناخت نسلی و توجه به تنوع و تکثر در تجارب یادگیرندگان نسلz است. شناخت انگیزه، علائق و ترجیحات نسلی از مؤلفه‌های مهم در یادگیری همچنین تجربه یادگیری معنادار و ماندگار، آگاهانه و مشارکتی و تعاملی، منعطف، مستمر و مادامالعمر با رویکرد خودکنترلی و خودتنظیمی از راهبردهای مهم یادگیری یادگیرندگان نسل z است.

– ویژگی‌های شخصیتی و مطلوب معلمان نسل z شامل تعامل عاطفی، جاذبیت ظاهری، کلام خوب و شیوا، اخلاق‌مداری، خصلت یادگیرندگی و در جایگاه شایستگی و توانمندی‌های علمی، دارای توانایی راهبری آموزشی، شخصی‌سازی تربیت طراحی مطلوب آموزشی و الویت‌بندی در برنامه‌ریزی، توانایی علمی درک و مهارت فناورانه، روش‌های تدریس نوآورانه، تعاملی، عملی و ترکیبی است.

– موقعیت‌های متنوع یادگیری: موقعیت‌های متنوع یادگیری به عنوان مکان و محیط یادگیری باید برای یادگیرندگان نسل z دارای قابلیت خلاقیت و افزایش انگیزه در یادگیری و مکان و محیط‌های واقعی، طبیعی، جذاب و زیبا، کاربردی، آرام بخش، ایمن، لذتبخش باشد همچنین نقش سیالیت زمان و سرعت تحول در منابع و فناوری برنامه درسی یادگیرندگان نسل z را به اهمیت رویکرد حال‌گرایی و آینده‌نگری، همگامی نسلی و نگرش بهروزآوری، یادگیری مادامالعمر منعطف می‌گرداند.

– ارزشیابی تلفیقی، ارزشمدار: سنجش و ارزشیابی یادگیرندگان نسلی به عنوان یکی از عناصر مهم برنامه درسی باید در راستای اهداف، منطق یادگیری و مبتنی بر تجربیات یادگیری باشد.

– عوامل زمینه و سیاستگذاری: یکی از اصول مهم برنامه درسی متناسب با ویژگی‌ها و نیازهای یادگیرندگان نسل z، عوامل زمینه‌ای است که بر محور موضوع سیاست‌گذاری و مقیاس مینیاتوری جامعه می‌تواند به عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم و تاثیرگذار در طراحی آموزشی و برنامه درسی نسل باشد. این اصل در سیاست‌گذاری با رویکرد جامعیت، انعطاف‌پذیری، اهمیت ضرورت شناخت نیازها، مشارکت‌جویی، گزینش نسلی در قانون‌گذاری، درک چالش‌های نوظهور در جایگاه برنامه درسی متناسب موثر است.

– عوامل زمینه‌ای مقیاس مینیاتوری جامعه: در اهمیت جایگاه قانون‌مداری، مسئولیت‌پذیری و نهادینه کردن ارزش‌ها، اخلاق اجتماعی و اهمیت هویت فرهنگی در جامعه نقش مهمی در برنامه درسی و یادگیرندگان نسل z دارد.

– عوامل زمینه‌ای خانواده: اهمیت آگاهی و دانایی در فرزندپروری، انعطاف و تعادل در سبک‌های تربیتی، شکاف و فاصله نسلی و نگرشی، متغیرهای تحصیلات، درآمد، جایگاه اجتماعی و همسویی با آموزش و پرورش از مؤلفه‌های مهم است.

– توجه به پدیده‌های نوظهور: چرخش‌های فرهنگی–فناوری، عوامل ساختاری، اصل توافق پذیری از شرایط مهم در توجه به پدیده‌های نوظهور در برنامه درسی است که عدم توجه به آن ضعف در ارائه برنامه درسی متناسب خواهد بود. پدیده‌های نوظهور نیازمند درک فرهنگ جدید رسانه‌های دیجیتال ( DMC) نگرشی، اجتماعی، فرهنگی نسل Z، مهم شناختن ناسازگاری های هویتی و شکاف بین تربیت رسمی و غیررسمی است همچنین عوامل ساختاری، مانند زیر ساخت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، ضعف سیستمی در تحقیق و پژوهش و نیروی انسانی بی‌انگیزه و غیرمرتبط می تواند مانع از رشد برنامه درسی متناسب با ویژگی نسلی باشد.

– چرخش‌های نوگرا: توجه به ارزش‌های آموزشی و رویکرد نوگرایی از راهبردهای مهم برنامه درسی متناسب با ویژگیهای نسل z است که معطوف است به غنی سازی برنامه درسی، سازماندهی مفاهیم ویژه و مطابق با اصل پیشرفت، طراحی بهینه یادگیری و سنجش نو آورانه، رشد و توسعه حرفه ای معلمان.

بحث و نتیجه گیری

امروزه به نظر می‌رسد هویت انسان‌ها متأثر از جامعه یا ساختار اجتماعی ثابت نیست و از یک هویت اجتماعی در عرصه بین‌المللی نیز متأثر می‌شود. این واقعیت وجود دارد که افراد متولدشده تحت تاثیر شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی قرار می‌گیرند تحت تاثیر این تغییرات هر نسل از دانش‌آموزان با ویژگی‌های متفاوت نشاندهنده شرایط دوره زمانی هستند که در آن رشد می‌کنند در پژوهش های انجام شده تفاوت دانش‌آموزان در مقایسه با پیشینیان خود به اصل اهمیت و ضرورت شناخت نسلی تأکید دارد. در اهمیت شناخت نسلی، شناخت ویژگی و نیازهای نسل z مورد تأکید پژوهشگران قرار گرفته است در واقع نتایج پژوهش‌ها تاکید بر اهمیت و ضرورت شناخت نسلی دارد زیرا هر گروه نسلی تحت تاثیر تغییرات ویژگی و نیازهای متفاوتی هستند.

در این پژوهش، مشارکت‌کنندگان به هویت فناورانه از ویژگی‌های نسل z تأکید دارند و اذعان دارند یادگیرندگان نسل Z به عنوان کنشگران دنیای مجازی تولیدکنندگان تولید محتواهای مجازی هستند. سه گروه از شرکت‌کنندگان این پژوهش بیان داشته‌اند دانش‌آموزان نسل z با استفاده از موتورهای جستجوگر غوطه‌وری در اطلاعات دارند و با علاقمندی به نرم‌افزارهای دیجیتالی و موبایل؛ خلق‌کننده پیام‌های سریع هستند و بیشتر از ابزارهای دیجیتالی و نرم افزارها استفاده می‌کنند.

نتایج پژوهش ها نشان داده است بهترین راه برقراری ارتباط با این نسل توافق‌پذیری و هم‌زبان و هم‌دل شدن با آنها است و گاهی باید خود را یک نسل جلوتر ببری تا بتوانی ارتباطی حقیقی با آنها برقرار نمایینتایج پژوهش ها نشان داده است بهترین راه برقراری ارتباط با این نسل توافق‌پذیری و هم‌زبان و هم‌دل شدن با آنها است و گاهی باید خود را یک نسل جلوتر ببری تا بتوانی ارتباطی حقیقی با آنها برقرار نمایی. در برابر اعتقاداتشان اصلا نباید مقاومت کنی یا شروع کنی به نصیحت کردن و پند دادنشان زیرا ممکن است دیگر هرگز به سراغتان نیایند. ارتباط در دنیای مجازی و واقعی علاقمند به صحبت کردن و گفتمان ( گشادگی ارتباط ) از ویژگی‌های اجتماعی این نسل است که باید مورد توجه مدیران و معلمان در برنامه‌ریزی باشد.

نتایج این پژوهش مبتنی بر نظرات مشارکت‌کنندگان با تبیین ویژگی‌ها و نیازهای نسلی مبتنی است با ویژگی‌های شخصیتی که دارنده ویژگی‌های بومیان دیجیتال، ساختارشکنی، نگرش جهانی، ارزیابان ماهر، ویژگی اجتماعی، مصمم بودن، توافق‌پذیری، جستجوگری، فردگرایی، تنوع‌طلبی و کثرت‌گرایی هستند. این یافته‌ها برنامه‌ریزان، مدیران و معلمان را متوجه این اصل می‌کند که این گروه نسلی دارای علاقمندی‌ها، سرگرمی‌ها، سبک‌های یادگیری و نیازهای متفاوتی هستند بر اساس یافته‌های این پژوهش پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزان و معلمان در پاسخ به نیازهای نسل z در طراحی‌های آموزشی و الگوهای یادگیری بازنگری کنند و برای پاسخ به این نیازها، با رشد شایستگی‌های فردی و اجتماعی در تفکر و معانی، قابلیت‌های یادگیری، ارتقاء توانمندی‌های فردی و اجتماعی و با توجه به علاقمندی آنان از تاثیر بازی ها، دانش‌آموزان نسل Z را مورد حمایت قرار دهند.

در اهمیت برنامه درسی متناسب با این گروه نسلی، اصل منطق و چرایی و اهداف در برنامه درسی مورد توجه دانش‌آموزان نسل Z است به‌طوری که یک گروه از شرکت‌کنندگان در این پژوهش معتقد هستند، محتواهای کتاب‌های درسی باید مهارت‌ها و یادگیری کاربردی را افزایش دهد تا بتوانند به اهداف و نیازهای شخصی خود دسترسی یابند و توانایی حل مسائل و مشکلات زندگی را داشته باشند. پیشنهاد می‌شود در مسیر یادگیری و آموزش، یادگیرندگان از منطق و اهداف آموزش آگاه باشند همچنین با توجه به ویژگی‌های توافق پذیری، رویکردهای جستجوگری، معلمان از یادگیری تعاملی و یادگیری مشارکتی برای این گروه نسلی در روش‌های خود استفاده کنند.

بر مبنای دیدگاه‌های جهانی، ملی و گفتمان‌های جدید به نظر می‌رسد برنامه درسی در چرخه جدیدی قرار گرفته است بنابراین با توجه به ویژگی‌ها، نیازها و ترجیحات یادگیرندگان نسل، اصول مهم در برنامه درسی مانند اهداف، محتوی و راهبردهای یادگیری، ویژگی‌های معلمان نسل Z، موقعیت‌های یادگیری و سنجش و ارزیابی بر مبنای یافته‌های پژوهشی متناسب با نیازهای نسل Z باید همسو شود.

پیشنهاد می‌شود محتوا مبتنی برنیازهای نسلی با توجه به نیازها و علائق یادگیرنده ( کاربردی و انعطاف پذیری, تناسب و اعتدال، تنوع و سیالیت زمان و انطباق با ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی) بتواند دانش‌آموزان نسل z را پشتیبانی کند و همچنین در راستای نیازهای نسل z پیشنهاد می‌شود در توانمندسازی معلمان و مدیران؛ آموزش‌ها با توجه به شاخص‌های ویژگی شخصیتی، درک صفات نسلی، توانمند سازی، رشد توانایی و تدبیر تدریس، بهبود بخشی در حوزه یاددهی و یادگیری در اولویت توانمندسازی حرفه‌ای قرار گیرند. همچنین پیشنهاد می‌شود سنجش و ارزشیابی نسل z مبتنی بر تجربیات یادگیری، کوتاه پاسخ ، چالشی، معقول، متناسب، تعاملی و مهارت مدار باشد. در این راستا سیاستگذاران با رفع عوامل زمینه‌ای( سیاستگذاری و تغییرات اجتماعی) و برنامه‌ریزان درسی و مدیران و معلمان با توجه به پدیده‌های نوظهور می‌توانند با انعطاف‌پذیری بیشتر زمینه‌های نوآوری و بستر رشد ارزش‌های اجتماعی ( طراحی بهینه یادگیری و سنجش نوآورانه و رشد و توسعه حرفه‌ای معلمان ) را با رویکرد توافق‌پذیری برای دانش‌آموزان فراهم کنند.

در راستا اهمیت و جایگاه یادگیری نسل z، اندیشمندان معتقدند، دانش‌آموزان و دانشجویان که بزرگترین بخش جامعه هستند، باید بتوانند و تصمیمات آگاهانه بگیرند و مشکلات جهان ما را حل کنند و در این راستا نیازمند توانمندسازی و مهارت‌آموزی این گروه نسلی هستیم . پیشنهاد می‌شود نیازهای یادگیرندگان نسل z در آموزش و توانمندسازی متناسب با ویژگی‌های دنیای فناورانه و فرهنگ استفاده از ابزارهای دیجیتالی و پدیده‌های نوظهور مورد توجه برنامه‌ریزان، مدیران، معلمان و والدین قرار گیرد. برای کسب مهارت‌های یادگیری و تواناسازی دانش جدید با مرتبط کردن اطلاعات؛ نیاز به مهارت‌های فراشناختی، یعنی درک و کنترل شناخت خودشان (خود تنظیمی )، دارند. در پژوهشی ( یونجیو یو۲۰۲۰،) تاکید داشته مهارت فراشناختی و تفکر در حقیقت، کلید اساسی موفقیت در یادگیری، یادگیرندگان نسل z است در عرصه کنونی یادگیرنده‌ای موفق است که مجهز به پنج مهارت فراشناختی، یادگیری، تفکر، دانش و انگیزه باشد. با توجه به ویژگی های نسل Z بر ضرورت و توجه برنامه درسی با رویکرد مهارت محوری، برنامه درسی اجتماعی، فرهنگی، در مسیر پدیده های نوظهور با استفاده از ابزار هنر، مورد تاکید است که این ویژگی ها با نتایج پژوهشی ،(کیان۲۰۲۰ )، (جانسون دیوید بی۲۰۲۰) و (محمودی ۱۳۹۵) همسویی دارد و در این راستا ضرورت دارد با روش های ترکیبی و متنوع قابلیت‌های یادگیری را افزایش دهیم.

امروزه مدیران و معلمان بیش از پیش نیازمند توجه به توسعه فردی و روابط بین فردی یادگیرندگان هستند تا با رشد خودباوری و تاب‌آوری و گفتمان‌سازی یادگیرندگان را همراهی کنندامروزه مدیران و معلمان بیش از پیش نیازمند توجه به توسعه فردی و روابط بین فردی یادگیرندگان هستند تا با رشد خودباوری و تاب‌آوری و گفتمان‌سازی یادگیرندگان را همراهی کنند. از سوی دیگر باید با توجه به ویژگی و رویکرد فردگرایی نسل Z زمینه فعالیت‌های گروهی و تیمی در آموزش مورد توجه قرارگیرد. نتایج گواه این است که رشته برنامه درسی زمانی بهتر درک خواهد شد که تصویری درست و دقیق از آن داشته باشیم و با نوبسترسازی بتوانیم پاسخگوی نیاز یادگیرندگان خود متناسب با تغییرات نسلی باشیم.

چنانچه گروه نسلی جدید با عنوان نسل آلفا با ورودشان به دوره ابتدایی زمینه‌های تغییرات متفاوت‌تری از نسل z را ایجاد کرده‌اند باید سعی کنیم چارچوب های سنتی را شکســته وحرکت‌مان بــه سوی تفکــرات نــوین، فهــم و درک پیچیدگی‌ها و در عین حال ظرافت‌های خاص موجـود در ایـن رشته و البته متناسب با ویژگی‌های فرهنگی بومی باشد. از نگاه مشارکت‌کنندگان عوامل زمینه‌ای، پدیده‌های نوظهور و چرخش‌های نوگرا از مؤلفه‌های مهم در برنامه درسی نسل z است که این مساله می‌تواند مورد توجه متخصصان برنامه‌ریزی قرار گیرد.

منبع:

نشریه نظریه و عمل در برنامه درسی